„Przesłania Pana Cogito” jest chyba najbardziej znanym i cytowanym wierszem Herberta. Jest to ostatni utwór ze zbioru „Pan Cogito” i stanowi jego przesłanie. Wymyślona przez autora postać Pana Cogito, który pojawia się w wielu wierszach, nie tylko z tego tomu, jest alter ego poety, formą ironicznego dystansu do samego siebie. Imię bohatera nawiązuje do maksymy „Cogito ergo sum” i oznacza „Pan Myślę”.

Głównym przesłaniem utworu jest zawezwanie odbiorcy do heroizmu mimo wszystko, heroizmu bezinteresownego, nieoczekującego nagrody za swoje czyny ani tu, ani w zaświatach. Nagrody są bowiem niczym. Poza granicą śmierci znaleźli się wielcy bohaterowie, którzy poszli


“do ciemnego kresu po złote runo nicości”.

Owo oksymoroniczne wyrażenie „złote runo nicości” odsyła czytelnika do mitu o Jazonie, które było dla bohatera nagrodą za dokonanie wielu chwalebnych czynów. Nagroda za heroizm okazuje się jednak bezwartościowa – gdyż jest to „runo nicości”. Tragizm ludzkiego losu polega na tym, że mimo starań o nagrodę nie otrzymujemy nic. Nakaz heroizmu ma więc inne podstawy.

W utworze przedstawiona została droga życia pomiędzy inicjacją (powtórnymi narodzinami) a śmiercią. Powtórnymi narodzinami jest ocalenie (rozumiane być może jako ocalenie z wojny):

“ocalałeś nie po to aby żyć
masz mało czasu trzeba dać świadectwo”

Czasownik „żyć” z końca pierwszego zacytowanego wersu nie odnosi się do życia jako takiego, ale raczej do życia, z które czerpie się przyjemności. Podmiot uważa, że życie nie jest celem samym w sobie, nie jest celem, do którego należy dążyć. To pokusa, której należy się przeciwstawić na rzecz „dawania świadectwa” - świadectwa wartościom, które stworzyły i usensowniają naszą kulturę.

Podmiot liryczny nawołuje adresata do odwagi:

„bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny
w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy”

Nakazuje on także gniew wobec krzywdy i poniżania innych, pogardy dla „szpiclów, katów, tchórzy”, choć oni i tak wygrają. Nawołuje więc do odwagi z góry skazanej na przegraną.

Owa przegrana nie jest jednak bez wartości – to dziedzictwo kulturowe Europy nadaje jej wartość. Pan Cogito odwołuje się tutaj do dziedzictwa greckiej mitologii (odniesienie się do złotego runa) i Biblii (droga Izraelitów przez pustynię po wyjściu z Egiptu):

strona:   - 1 -  - 2 - 
  Dowiedz się więcej
1  Herbert eseista
2  Cechy charakterystyczne twórczości poetyckiej Herberta
3  Zbigniew Herbert - biografia



Komentarze
artykuł / utwór: Przesłanie Pana Cogito - analiza i interpretacja


  • Czy myslicie ze to sie nadaje do prezentacji maturalnej ?? temat człowiek w konfrontacji z losem głowny problem literatury XX wieku zbiezr argumenty za lub przeciw takiemu strwierdzeniu...
    Madzik (madzia1252 {at} wp.pl)

  • Interpretacja ciekawa lecz ... brak mi czegoś. Uważam, że Herbert wprost nawiązuje do losu ludzi którzy pozostali wierni swej niepodległej ojczyźnie po 1944 roku. Jest to wezwanie do życia z godnością i dochowania wierności aż po kres, bez oczekiwania na nagrodę. Żyć trzeba było wśród ludzi złamanych "tych co na kolanach", wśród obojętnych "odwróconych plecami" oraz "obalonych w proch" tzn. wśród prochów żołnierzy wyklętych zgładzonych w okupowanym kraju, również przez polskich Kainów. Pan Cogito wzywa do dawania świadectwa temu co warte jest ofiary życia. Wymaga to jednak odwagi. Zwłaszcza w sytuacjach gdy rozum zawodzi, gdy brak nadziei na zwycięstwo. Nawet wtedy jednak nie można pozostać obojetnym na los "poniżonych i bitych". Pomocna niech będzie "siostra Pogarda" dla tych co się skundlili. "Nie przebaczaj zaiste nie w twojej mocy przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie" - czy ktoś może sobie rościć prawo do przebaczania w imieniu pomordowanych polskich patriotów? Czuwaj ... wstań i idź w poszukiwaniu dobra do którego możesz tylko dążyć, bo na Ziemi go nie zdobędziesz. Zapłaty za to nie dostaniesz poza odrzuceniem, "chłostą śmiechu" lub "zabójstwem na śmietniku" . Bądź wierny prawdzie i swym wartościom - one same w sobie są nagrodą. Tylko tak można życie przeżyć godnie, na miarę największych ludzkich bohaterów. Bądź wierny Idź. Bądź człowiekiem.
    grizzly ()

  • Artykuł bardzo dobry. Wytłumaczenie pod kątem poszczególnych metafor. Przy każdej jest geneza, chociaż do tej która była mi najbardziej potrzebna o "ciemnej gwieździe" jest bardzo oględna...
    Plotkara (wiem.ze.mnie.kochacie.wasza.p {at} wp.pl)

  • Analiza dobra a to ze nie jest poukladana strofa ppo strofie to juz inna sprawa bo sens wiersza jest przectawiony bardzo dobrze a reszta niezawarta jest oczywista i wynika z tego co jest tutaj napisane:) pozytyw
    Seban (seban06 {at} op.pl)

  • dobra analiza,choć można było napisać bardziej szczegółowo. przeplatana.ja osobiście wolę interpretacje od początku do końca zgodne z wierszem - interpretacje strofy po strofie z analizą. ocena pozytywna
    basia (basia.bg {at} interia.pl)

  • świetna interpretacja..ale i tak lepiej odwołać sie do pozycji pana jack łukaasiewicza gdyż tam jest jego cała interpretacja tego wiersza a nie tylko poszczególne fragmenty
    Zwisek ()

  • Bardzo dobry artykuł, spodobał mi się(choć wcale nie potrzebowałem go do analizy "Przesłania..." ). Można by złożyć wnioski i spostrzeżenia(łatwe do odnalezienia w Google) w jeden duży artykuł.
    Eonir (eonir.minitokyo.net {at} gmail.com)



Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


Imię:
E-mail:
Tytuł:
Komentarz:
 





Tagi: